Wetgeving rookkanalen

Wist u dat ISODUCT niet omkokerd hoeft te worden? Dat een rookgasafvoer veelal verkeerd wordt aangelegd, met mogelijk levensgevaarlijke gevolgen van dien? Op deze pagina vindt u alles omtrent wetgeving, feiten en fabels, en de do’s en don’ts bij de aanleg van een schoorsteenkanaal. En: dé oplossing waarmee u eenvoudig – en in een keer- overal aan voldoet.

Beperkte (of foutieve) voorlichting

Consumenten die zich verdiepen in de aanleg van een rookkanaal, en wat erbij komt kijken, zien vaak door de bomen het bos niet meer. Dat is niet zo gek, door (in meerdere opzichten interpreteerbare) onduidelijke wetgeving en/of beperkte kennis is zelfs een bezoek aan een ‘specialist’ geen garantie voor een brandveilige aanleg van uw rookkanaal. Althans, dat blijkt uit de vele praktijksituaties waarbij ons advies wordt ingewonnen.*

*Denk aan advies aan consumenten, maar ook aan bouwbedrijven, kachel- en haardenspecialisten, risico- en schade-experts, verzekeraars en brandveiligheidsexperts.

Met de informatie op deze pagina, inclusief benodigde onderbouwing/naslagwerk, zijn in potentie brandgevaarlijke rookkanalen vanaf nu hopelijk verleden tijd. Doe er uw voordeel mee 😉

Voorkom woningbrand door schoorsteenbrand

Woningbrand door schoorsteenbrand; het lijkt een logisch gevolg. Maar wist u, dat een woningbrand door schoorsteenbrand eenvoudig voorkomen kan worden? Door simpelweg gebruik te maken van de juiste materialen, het in acht nemen van de nodige wetgeving omtrent rookkanalen én – uiteraard – de installatie-instructies. Onderstaand leggen wij u uit wat u écht nodig heeft voor een (woning)brandveilig rookkanaal.

Elk rookkanaal verplicht omkokerd?

Volgens het Bouwbesluit moeten alle rookkanalen voldoen aan de eisen zoals gesteld in de NEN 6062. Betekent dat dan ook dat álle kachelpijpen en -buizen dan ook omkokerd moeten worden? Nee, maar de meeste wel. Dat betreft de zogenaamde ‘onzelfstandige’ halffabricaat rookkanalen.

Veel van de in Nederland verkochte metalen schoorsteenkanalen – hiermee bedoelen we de metalen buis waardoor de rookgassen worden afgevoerd – voldoen op zichzelf namelijk niet aan de geldende (Nederlandse) brandveiligheidseisen. Daarom adviseert de fabrikant van zo’n halffabricaat kachelpijp, het rookkanaal in een ‘brandwerende’ omkokering te plaatsen, want zónder een omkokering mag zo’n kanaal überhaupt niet geplaatst worden. Maar er is meer.

▶️ Het Bouwbesluit

▶️ NEN-norm rookkanalen

De schijnveiligheid van CE

Er zit overigens (natuurlijk, want: verplicht) wel een CE-prestatieverklaring van de fabrikant op, waardoor veel consumenten en installateurs vaak denken dat het product an sich al veilig is. Dat is echter een hardnekkig misverstand.

CE is namelijk geen keurmerk. Het is slechts een verklaring van de fabrikant dat het rookkanaal aan minimale Europese eisen voldoet – en welke behaalde technische prestaties het systeem heeft. Omdat een standaard ‘halffabricaat’ rookkanaal op zichzelf niet aan de in Nederland minimaal gestelde technische prestaties kan voldoen, dekken fabrikanten dat af in een handleiding. Daarin staat dan dat het rookkanaal conform de daarvoor geldende instructies en veiligheidsafstanden omkokerd moet worden, waarmee ze de aansprakelijkheid meteen afschuiven naar betreffende installateur of doe-het-zelver.

Als consument weet je na aanleg van je rookkanaal dus niet, of de combinatie van het rookkanaal met bijbehorende noodzakelijke constructie (lees: omkokering) die de installateur aanlegt, ook daadwerkelijk veilig is.

Met een rookkanaal van ISODUCT heeft u daar geen omkijken meer naar.

Het dubbelwandige rookkanaal is eenvoudig aan te leggen en voldoet – uiteraard mits u(w installateur) de installatie-handleiding volgt – met zijn ‘ingebouwde omkokering’ op zichzelf aan alle brandveiligheidseisen en wetgeving, is dus meteen brandveilig, én: toepasbaar bij elk (brandbaar) materiaal. Simpel, snel, safe. Wat wilt u nog meer?

▶️ Veelgestelde vragen inzake wetgeving

▶️ CE-prestatieverklaring willekeurig rookkanaal vs. ISODUCT

Voorbeeld brandgevaarlijk rookkanaal

Twee veelvuldig voorkomende (brandgevaarlijke) situaties uit de praktijk:

A – Gevaarlijke warmtebrug
In illustratie A ziet u een regulier verkrijgbaar halffabricaat rookkanaal. Deze wordt ter plaatse, keurig conform installatievoorschrift van de fabrikant, door een timmerman of installateur omkokerd. De schroeven waarmee het brandwerend plaatmateriaal aan de omkokering is bevestigd, staan indirect zo goed als ‘in verbinding’ met het rookkanaal. Dat wil zeggen: in verbinding met de enorm hoge temperaturen die zich rondom het rookkanaal kunnen voordoen. De schroeven geleiden de warmte naar de (veelal houten) omliggende constructie en er ontstaat vroeg of laat (door warmtestuwing en/of pyrolyse) brand.

B – Warmtestuwing
In illustratie B ziet u wederom een regulier verkrijgbaar halffabricaat rookkanaal. Ook deze wordt conform situatie A netjes omkokerd, waarbij de onder- en bovenzijde netjes dicht wordt afgewerkt. Er moet natuurlijk geen regen (of tocht) langs het rookkanaal naar beneden komen.

Het gevolg? Er is geen ventilatie, warmte hoopt zich op rondom het rookkanaal en ook hier is het wachten op brand. ‘Lévensgevaarlijk’, zult u terecht zeggen. Maar wist u dat deze situatie ontzettend veel voorkomt in Nederland?

Hoe moet het dan wel?

‘Optie’ 1 – Het rookkanaal moet met een volledig ventilerende (aan onder- en bovenzijde open, zie afbeelding C) omkokering – zo is-ie ook getest – worden toegepast. Dan kan de warmte worden afgevoerd en worden oververhitting (warmtestuwing) en pyrolyse voorkomen.

Uitvoerbaarheid van deze testsituatie in de praktijk? Euhm… dat wordt in ieder geval geen goed energielabel 😉

Optie 2 – U kiest voor een rookkanaal van ISODUCT (afbeelding D). Daarmee bent u in één keer klaar.

Let wel: élk rookkanaal moet volgens de voorschriften én ventilerend worden aangelegd om aan de brandveiligheidseisen te kunnen voldoen, zo ook ISODUCT. Zorg bij een eventuele ombouw, zoals bij een inbouwhaard, dus altijd voor voldoende ventilatieopeningen (roosters, valse plinten) om warmtestuwing te voorkomen.

▶️ Meer over geldende wet- & regelgeving voor rookkanalen vindt u in de FAQ

▶️ Begrippenlijst inzake wetgeving & normen rookkanalen

Brandveiligheid in praktijk wijkt vaak af van testresultaten

Bijbehorende noodzakelijke omkokering wordt bij ‘onzelfstandige’ halffabricaat rookkanalen niet door de fabrikant meegeleverd, maar door de installateur ter plaatse gebouwd van brandwerende platen en metaalprofielen.

In het verleden bleek dat bij veel fabrikanten de omkokering in de praktijk cruciaal anders werd aangebracht dan de wijze waarop deze getest was. Tijdens die testen werden dubbelwandige metalen rookgasafvoerkanalen veelal met een vierkante, volledig geventileerde brandwerende omkokering getest (zie afbeelding C, bij optie 1).Die ventilatie zorgt ervoor dat warme lucht eenvoudig weg kan, waardoor oververhitting rondom de pijp wordt voorkomen. In zo’n vol ventilerende situatie ‘voldeed’ het dubbelwandige rookkanaal aan de toenmalig gestelde eisen – NEN6062:1991. Dat stond echter haaks op de praktijk; want heeft u weleens een woning gezien waarbij het rookkanaal volledig geventileerd (open aan boven- en onderzijde) is aangelegd?

Tegenwoordig geeft een fabrikant een prestatieverklaring (DoP) af, waaruit blijkt aan welke prestaties het systeem voldoet. Deze prestaties mogen alleen betrekking hebben op het on-omkokerde kanaal. Veelal zal de fabrikant in zijn installatiehandleiding aangeven dat door het toepassen van een brandwerende omkokering een gelijkende situatie bereikt kan worden aan de gestelde eisen in Nederland. Dit zal de fabrikant moeten baseren op uitgevoerde testen. De kans is echter groot dat die op dezelfde wijze is getest als in het verleden. Ofwel: compleet ventilerend (en dus in de praktijk niet representatief voor een situatie in huis).

CE-prestatieverklaring algemeen

Hoe ziet zo’n CE-prestatieverklaring eruit? Zomaar een voorbeeld van een CE-prestatieverklaring van een willekeurig metalen rookgasafvoersysteem:

EN1856-1 Ø150  T600 – N1 – D – V – L50040 – G50

EN1856-1 De specifieke norm in het Bouwbesluit waaraan elk metalen rookkanaal aan moet voldoen
Ø150 De inwendige diameter van het kanaal, in dit geval 150 mm
T600 (600 = beproevingstemperatuur van minimaal 700 graden Celsius)
N1 De drukklasse
D Condensatiebestendigheid. D = droog (geschikt voor niet-condenserende toestellen)
V Corrosieklasse
L50040 Materiaalspecificatie (L500: RVS 316 L/Ti) en dikte in mm (0,4 mm)
G50   G: Schoorsteenbrandbestendig voor vaste brandstoffen, en

50: de minimale (veilige) afstand tot brandbare materialen in mm.

▶️ Meer uitleg over Nederlandse normen en wetgeving inzake rookkanalen

CE-prestatieverklaring ISODUCT

ISODUCT is speciaal ontwikkeld voor vaste brandstoffen (hout, houtpellets etc.) en voor huishoudelijke toepassing. De prestatieverklaring – als het ware de rapportcijfers volgend uit de test – van ISODUCT is:

EN1856-1 Ø 150-250 T600-N1-D-Vm-L50040-G0.*

De belangrijkste punten daarvan:

  • ISODUCT voldoet aan de norm EN1856-1
  • De prestatieverklaring geldt voor alle ISODUCT-rookanalen met een diameter van 150 – 250 mm
  • ISODUCT is op zichzelf brandwerend conform temperatuurklasse T600 (minimaal 700 graden Celsius)
  • ISODUCT is op zichzelf schoorsteenbrandbestendig
  • ISODUCT heeft een waarde voor de minimale afstand tot materialen van 0 millimeter, is getest volgens EN1859, en voldoet daarmee aan de gestelde eis in Nederland

▶️ Originele prestatieverklaring ISODUCT.

* Mits aangelegd conform bijbehorende installatie-instructie

Is uw rookkanaal wel brandveilig?

Heeft u geen ISODUCT-kanaal? De mate van brandveiligheid van een onzelfstandig ‘halffabricaat’ rookkanaal met omkokering is dan volledig afhankelijk van de praktische situatie in uw woning en de kennis, mogelijke oplossingen en gebruikte materialen van de installateur.

De combinatie van uw (nieuwe) rookkanaal met de ter plaatse door de installateur gebouwde omkokering wordt in de praktijk niet getest, dus u weet in de regel niet (zeker) of uw rookkanaal in de praktijk ook brandveilig is. Er zijn legio situaties waarbij het mis is gegaan, denk alleen al aan het aantal schoorsteenbranden dat (volkomen onnodig) tot woningbranden leidt. Met ISODUCT is de kans op woningbrand door schoorsteenbrand nihil, zoals het zou móeten zijn. Dat uiteraard mits het systeem goed is geïnstalleerd, maar dat spreekt voor zich.

Het Bouwbesluit inzake rookkanalen

Onzelfstandige ‘halffabricaat’ rookkanalen zónder (correct aangelegde) omkokering zijn in Nederland niet toegestaan. In het Bouwbesluit (artikel 2.59) staat namelijk dat alleschoorsteenkanalen moeten voldoen aan de eisen gesteld in de Nederlandse algemene norm NEN6062. Voor metalen systeem rookgaskanalen – ook voor ISODUCT – geldt de specifieke norm NEN-EN 1856-1. Dus als u een kachel met bijbehorend ‘onzelfstandig’ metalen rookkanaal van een ander merk dan ISODUCT laat plaatsen, zit u vast aan bijbehorende omkokering. Echter, in de praktijk blijkt dat dat soort halffabricaat kanalen in 9 van de 10 gevallen – ook mét omkokering – niet voldoen aan het Bouwbesluit (NEN6062)*. Zelfs met alle beste wil in de wereld, is dat ook bijna niet te doen.

*Met het aanbrengen van de omkokering is de CE-prestatieverklaring van de fabrikant niet meer van toepassing.

Moeten alle rookkanalen dan omkokerd worden? Nee. Tenminste, niet als u kiest voor een dubbelwandig rookkanaal mét ingebouwde brandveiligheid, dat zelfstandig aan alle wet- en regelgeving omtrent rookkanalen voldoet, ofwel: ISODUCT.

Alles-in-1 rookkanaal zonder omkokering

Een rookkanaal van ISODUCT is op zichzelf volledig brandveilig, een extra brandwerende omkokering is daarom niet nodig. Sterker nog: niet toegestaan. Natuurlijk mag u ISODUCT wel af laten werken met verschillende soorten plaatmaterialen, maar altijd ventilerend.

Een aantal belangrijke voordelen:

✓ Eenvoudige montage
✓ Direct veilig product*
✓ Overal toepasbaar
✓ Prijstechnisch voordeel door besparing op omkokering

*Uiteraard mits aangelegd conform bijbehorende installatiehandleiding.

De oplossing

ISODUCT is zonder omkokering, overal brandveilig toepasbaar. Zelfs in de buurt van brandbare materialen. Zó veilig is het. Kiest u voor gemak, optimale veiligheid en zekerheid? Dan kiest u voor ISODUCT.

▶️ Meer voordelen van ISODUCT

Waar het in de praktijk vaak misgaat

Bij regulier verkrijgbare halffabricaten met separaat aangelegde omkokering kan warmtestuwing, pyrolyse, of zelfs een simpele schroef door de brandwerende omkokering al een oorzaak van brand zijn. Zie onderstaande, puntsgewijze uitleg.

Let op: deze brandgevaarlijke situaties gelden niet voor een rookkanaal van ISODUCT, zijn enkel van toepassing op onzelfstandige ‘halffabricaat’ stalen rookkanalen met bijbehorende verplichte omkokering, en slechts bedoeld ter illustratie.

  • Warmtestuwing

Elke rookgaskanaal wordt in meerdere of mindere mate warm aan de buitenkant, dat hangt af van de kwaliteit van de isolatie. Door warmtestuwing stijgt de temperatuur rond het rookkanaal. De hitte kan niet weg, is als het ware opgesloten tussen de isolatiematerialen. Deze brandgevaarlijke situatie komt ontzettend vaak voor, omdat kanalen aan de onder- en/of bovenzijde worden afgedicht.* Als de temperatuur hoog genoeg is opgelopen, kan dat na een wat langere periode ongemerkt en eenvoudig leiden tot pyrolyse – zie onderstaande uitleg. Het gevolg: ontbranding van direct omliggende (constructie- en/of plaat-) materialen, met name op ontoegankelijke plaatsen tussen de vloeren, spouw of in de aftimmering achter de kachel.

*Deze situatie is potentieel zeer brandgevaarlijk. In de praktijk gebeurt het helaas toch veelvuldig. De testsituatie van het rookkanaal, ventilerend naar de buitenlucht, wijkt dus af van hoe het in de praktijk wordt toegepast. En precies daar gaat het mis.

▶️ Lees hier hoe dat precies zit: halffabricaat versus volledig (brandveilig) product

  • Pyrolyse

Pyrolyse is het proces van langzame structuurverandering van hout door herhaaldelijke, langdurige verwarming. Door deze structuurverandering kan hout al bij een relatief lage temperatuur zomaar ineens ontbranden. Oók ’s nachts, als de kachel of haard al even uit is.

Het is vaak het hout in de buurt van het rookkanaal, meestal tussen het plafond of de vloer, wat dan spontaan in brand vliegt. Het gevaar van pyrolyse wordt veelal zwaar onderschat, en is dan ook een zeer vaak voorkomende brandoorzaak bij onzelfstandige halffabricaat rookkanalen met bijbehorende (separaat aangelegde) noodzakelijke omkokering… Googel maar eens.

Terwijl woningbrand door schoorsteenbrand, volledig onnodig is…

Een rookkanaal van ISODUCT is daarentegen wél schoorsteenbrandproof. Met een rookkanaal van ISODUCT heeft u geen ‘brandveilige’ omkokering meer nodig en is de kans op pyrolyse, warmtestuwing en/of woningbrand door schoorsteenbrand minimaal.*

Wilt u maximale brandveiligheid en zekerheid? Kies dan voor ISODUCT.

*Natuurlijk moet het kanaal wel conform bijbehorende installatie-instructie worden/zijn aangelegd. Gaat u het ISODUCT-rookkanaal zelf aanleggen en heeft u daar advies bij nodig? Ga naar uw ISODUCT-dealer in de buurt, zij helpen u graag.

  • Warmtegeleiding

Reguliere stalen rookkanalen kunnen aan de buitenzijde ontzettend heet worden. Bij warmtegeleiding geeft het rookkanaal de warmte als het ware door naar direct omliggende materialen, waardoor – met name bij schoorsteenbrand en/of langdurige blootstelling aan hoge temperaturen – brand in de omliggende constructie kan ontstaan. Het gevolg? Woningbrand.

▶️ Lees ook het verhaal van brandweervrouw Linda Vermeer. Bij haar thuis ontstond woningbrand doordat de schroeven in de beugels, waarmee de pijp via het brandwerend materiaal aan het houtwerk was bevestigd, zó heet werden dat de – ogenschijnlijk brandveilig aangelegde – omkokering vlamvatte.

Wat kunt u doen om woningbrand (door schoorsteenbrand) te voorkomen?

Houd bij ontwerp, aanleg en tijdens gebruik rekening met onderstaande punten.

Ontwerp & aanleg

  • Gebruik een dubbelwandig rookkanaal met ingebouwde brandveiligheid (ISODUCT)
  • Gebruik de goede diameter voor een optimale trek & volledige verbranding
  • Beperk het aantal verslepingen (bochten in het kanaal) voor een optimale trek
  • Neem tijdens de aanleg de installatie-instructies in acht
  • Laat uw rookkanaal – ook ISODUCT – ventilerend aanleggen om warmtestuwing te voorkomen
  • Gebruik een vonkenvanger (m.n. bij brandbare dakbedekking zoals riet)

Stoken & onderhoud

  • Stook verantwoord
  • Gebruik droog hout (vochtig hout geeft ong. 50% minder warmte)*
  • Zorg voor een optimale, schone verbranding (minder vervuiling van het kanaal)*
  • Zorg voor periodiek onderhoud (schoorsteenvegen)
  • Zorg voor een periodieke inspectie (let op scheuren, verkleuringen van omliggende materialen etc.)

*Zo beperkt u tevens de uitstoot. En dat is ook nog eens veel beter voor het milieu, én prettiger voor uw directe woonomgeving 😉